skip to Main Content

Juliana e Samanda, due giovani professioniste albanesi, dibattono sulla conquista dei diritti sociali in Albania da parte delle donne e si interrogano se le “burrneshe”, ossia le “vergini giurate” che vivono come uomini, abbiano favorito tale conquista.

Testimonianza realizzata per il progetto Archivio delle donne del Mediterraneo con il contributo di Mediterranean women’s fund – Fonds pour le femmes en Méditerranée.

Attenzione! Se non hai accettato i cookies del sito, è possibile che la visione delle testimonianze da Youtube sia disabilitata.

Vuoi ascoltare e leggere altre testimonianze? Sostieni l’archivio vivo di Lunàdigas!

Ecco la trascrizione completa del video:

JULIANA: «Mi chiamo Juliana, ho ventitré anni, sono nata a Scutari, in Albania. Avvocata. Le donne sono diventate “burrneshe” a causa delle condizioni in cui si trovavano.»
SAMANDA: «Non è così…»
JULIANA: «Come?»
SAMANDA: «Io non credo che fosse così. Volevano essere così, hanno scelto di essere uomini.»
JULIANA: «No, succedeva per vari motivi che hanno a che fare con la loro mentalità.»
SAMANDA: «Volevano essere così, volevano indossare i pantaloni, volevano essere un uomo.»
JULIANA: «No, volevano ottenere la libertà come gli uomini, accettarono di essere uomini, accettarono di essere considerate uomini.»
SAMANDA: «Volevano la libertà…»
JULIANA: «Hanno rinunciato all’identità…»
SAMANDA: «No. Non erano più una lei. Era un lui. Lei era un lui. La storia ora li riconosce come uomini, non come donne. Sono le donne che non volevano vivere da donne.»
JULIANA: «Sono state donne che hanno lottato per avere diritti come gli uomini.»
SAMANDA: «Ma non per i diritti delle donne.»
JULIANA: «Hanno lottato per ottenere giustizia.»
SAMANDA: «Hanno lottato per i diritti degli uomini.»
JULIANA: «No!»
SAMANDA: «Sono state in prima linea in tutto, presentandosi come uomini.»
JULIANA: «Ma per avere anche loro i diritti che hanno gli uomini.»
SAMANDA: «Hanno oppresso le donne!»
JULIANA: «No. Hanno accresciuto il valore delle donne.»
SAMANDA: «Hanno oppresso le donne! Loro indossano i pantaloni senza mai mettersi la gonna e mostrare le gambe.»
JULIANA: «Perché non permettevano a loro di indossarli.»
SAMANDA: «Ok. Forse sono stata abbastanza fortunata ad essere cresciuta in un’epoca in cui i diritti delle donne erano stati ottenuti grazie alle lotte, ma sono stato fortunata anche ad essere cresciuta da due genitori con la mente aperta e ho avuto l’opportunità di conquistare ogni libertà. Ma chissà se è stato lo stesso per tua madre?»
JULIANA: «Certamente no, perché è cresciuta in un’epoca diversa, molto differente da adesso. A loro molte cose non erano permesse, come uscire a prendere un caffè con gli amici o indossare un vestito. Dovevano assolutamente indossare i pantaloni sotto i vestiti. Molte libertà erano limitate a quei tempi, truccarsi e uscire con i ragazzi era contro quella mentalità.»
SAMANDA: «C’è una grande differenza tra le generazioni, credo che nella nostra siamo molto fortunate. Ma siamo fortunate ad avere genitori che, pur non avendone goduto ci hanno dato questa libertà. Lo vedo da mia madre che non ha avuto l’opportunità di frequentare la scuola che lei desiderava, nonostante avesse fatto una sua scelta. Non le era permesso andare a scuola. Erano gli uomini a stabilire le regole. Io dico che lo stesso valeva per tua madre.»
JULIANA: «Penso che non avessero diritto di scelta, avevano alcuni compiti da svolgere come dicevano i loro genitori. Loro padre decideva e loro non potevano fare obiezioni. Anche i loro diritti sono stati violati e non hanno avuto la possibilità di vivere liberamente la propria vita.»
SAMANDA: «Tu pensi che abbiamo più opportunità dei nostri genitori?»
JULIANA: «Certo che sì! Sono libera, posso decidere, non devo seguire per forza delle regole senza poterle cambiare. Posso fare quello che voglio con la mia vita. La “burrnesh” nasce donna, vive come uomo e muore come donna.»
SAMANDA: «Mi chiamo Samanda, ho ventidue anni, sono nata a Scutari, in Albania. Psicologa.»

Albanese:

JULIANA: «Unë jam Juliana, jam 23 vjeçe e lindur në Shkodër, Shqipëri.  Jurista. Grate jane kthyer ne burrnesha sepse kanë pasur kushtet dhe për shtak te kushteve ata kane ardhe…»
SAMANDA: «Une nuk mendoj se ka kene keshtu.»
JULIANA: «Si ka kene?»
SAMANDA: «Une mendoj se kane dashte me kene te tilla, kan zgjedh me kene burra.»
JULIANA: «Jo kanë ardhur për shkak të arsye të ndryshme që ata kanë pas për shkak te mentalitetit.»
SAMANDA: «Ata kan dashte me kan tilla, kanë dashtë me vesh pantollona, kane dashte me ken burra.»
JULIANA: «Jo ata kanë dashte me marr lirinë si burrat skan dashte me u ba burra. Ata kanë pranu me kene burra, kanë pranu me u drejtu si burra.»
SAMANDA: «Kane dashte liri…»
JULIANA: «Kane heq identitetin…»
SAMANDA: «Jo! Ato nuk kane qene ma ajo, ajo nuk ka qene ma ajo. Ajo ka qene ai. Historia tashmë ata i njeh si burra jo si gra. Janë gratë që se deshten veten te tilla.»
JULIANA: «Kane qene burrnesha që kanë luftuar për te drejtat si burrat.»
SAMANDA: «Por jo për drejtat e grave.»
JULIANA: «Kanë luftuar per drejtësi.»
SAMANDA: «Kanë luftu për të drejtat e burrave.»
JULIANA: «Jo!»
SAMANDA: «Jane kene ne kry te cdo gjeje tuj u paraqit si burra.»
JULIANA: «Por për këto drejta që burrat kanë që ti kene edhe ato si…»
SAMANDA: «Ata kanë shtyp gratë!»
JULIANA: «Jo. Ata e kane rrit vlerën e gruas.»
SAMANDA: «Ata e kanë shtyp gruan! Ata kane vesh pantolla e kam mohu fundin e kembet e bukura.»
JULIANA: «Sepse nuk i kanë leju me i vesh.»
SAMANDA: «Ok. Ndoshta unë kam pas fatin e mirë me u rrit në një kohë që drejtat e grave tashmë janë tu lobuar dhe janë tuj luftu por kam pasë fatin e mirë me u rrit prej dy prinderve me mendje te hapur. Dhe kam pase mundësinë me fitu çdo liri. Por se di neqoftese ka qene e njëjta gje per nanen tande?»
JULIANA: «Natyrisht jo, se ajo është rrit në një kohë tjetër ku ka pasur shumë dallime me këtë kohë te tashme, Per ato nuk janë leju shumë gjera as me dal pi kafe me shoqe, as me vesh një fustan duhet të kishin patjetër poshtë fustanit pantallona. Shumë liri kanë qenë kufizuara atehere, të lyheshin, te shoqëroheshin me djemtë ishte kundra. Dhe…»
SAMANDA: «Kena ndryshim shumë të madh mes brezash, unë e shoh që jena shumë me fat tek kjo pjesë, por jena me fat që kena edhe prind se pavarësisht se nuk i kanë pas të drejtat, ne na e kanë dhënë. Unë e shoh ndoshta tek nana ime që nuk e ka pas mundësinë me ndjek një shkollë ma shumë sic ajo ka dashtë pavarësisht se ka pasur një zgjedhje te sajen nuk ësht leju që ajo me shku në shkollë sepse kane kene meshkujt ata që e kane ndalu. Kane kene meshkujt që e kanë vu ligjin edhe them që kjo gje ka kene njëlloj edhe për nanen tane.»
JULIANA: «Une mendoj që ato nuk kanë pas te drejtën e një zgjedhjeje ato kanë pas disa detyra që është dashte me i ndjek siç prind e tyre kane thane ose baba i tyre ka thënë, dhe nuk kanë mujt me kundërshtu. Edhe drejtat e tyne janë shkel dhe nuk kanë pas mundësi zgjedhje ta jetojnë jetën e tyre të lirë.»
SAMANDA: «A mendon ti se na kena me shume mundesi se prinderit tane?»
JULIANA: «Natyrisht po, une dal e lirë mund të vendosi unë për jetën time nuk është se kam një rregull që une duhet ta zbatoj dhe nuk mund ta ndryshoj këtë rregull.  Jo unë kam zgjedhjen time mund të bëj çfare të duan me jetën time. Ajo lindi si një femër, jetoi si një burrë dhe vdiq si një grua.»
SAMANDA: «Unë jam Samanda njëzetë e dy vjeçe e lindur në Shkodër, Shqipëri. Psikologe.»

Vuoi ascoltare e leggere altre testimonianze? Sostieni l’archivio vivo di Lunàdigas!

Back To Top