Juliana, giovane avvocata albanese, riflette sul miglioramento delle condizioni per donne in Albania e racconta la storia della zia, una “burrnesh”, ossia una “vergine giurata”, una donna che, vivendo sola senza partner né figli, agli occhi della società era considerata pari a un uomo.

Testimonianza realizzata per il progetto Archivio delle donne del Mediterraneo con il contributo di Mediterranean women’s fund – Fonds pour le femmes en Méditerranée.

Attenzione! Se non hai accettato i cookies del sito, è possibile che la visione delle testimonianze da Youtube sia disabilitata.

Vuoi ascoltare e leggere altre testimonianze? Sostieni l’archivio vivo di Lunàdigas!

Ecco la trascrizione completa del video:

JULIANA: «Mi chiamo Juliana, ho ventritré anni, sono nata a Scutari, in Albania. Sono avvocata. Io penso che i diritti delle donne in questo momento in Albania sono meglio di prima, ma non sono ancora dove penso che dovrebbero essere. Penso che prima la libertà per le donne e le ragazze era limitata. Non avevano il diritto di uscire a prendere un caffè con gli amici, forse neanche di avere amici.
Oggi è molto diverso, sono molto libera, posso decidere io se voglio vivere con la famiglia o trasferirmi. Prendo decisioni da sola a differenza dei tempi di mia mamma, quando non avevano diritti o i diritti erano molto limitati, non potevano uscire, non potevano andare a scuola. Era molto diverso. Questo probabilmente derivava dalla famiglia.
Ora in Albania, la situazione delle ragazze è leggermente cambiata, ma se le donne scelgono di non sposarsi o di rimanere single per tutta la vita, spesso vengono giudicate, anche se è una loro scelta.
Ad esempio, se io non ho intenzione di sposarmi subito mi chiamerebbero come mia zia, una “burrnesh”, una vergine giurata, e per questo motivo ha lo status di “burrnesh”.
Il pregiudizio esiste, non sei libera di fare le tue scelte senza pregiudizi, ma questo non significa che non si possa fare questa scelta. Ci sono state diverse donne in Albania considerate “burrneshe”, cosa significa “burrnesh”? Una donna, “vergine giurata”, che ha deciso di vivere la sua vita come un uomo, di non sposarsi mai, non avere mai una relazione con un uomo. Non un uomo nel senso che può sposare un’altra donna, ma una donna con le caratteristiche di un uomo che vive da sola per il resto della sua vita.
Mia zia era una “burrnesh” e lo era diventata per proteggere la sua famiglia dopo la morte di suo padre. Aveva raggiunto una forza straordinaria tanto da diventare la più forte della tribù, prima di tutti gli uomini. Ma lei non è stata chiamata donna, al tempo era molto difficile per una donna essere responsabile di una tribù: lei era una “burrnesh”. Lei era diversa dalle altre donne. Tutti erano contenti per lei, si sentivano bene quando lei era intorno, perché era molto intelligente. Aveva raggiunto un livello molto alto in confronto alle altre donne e aveva un nome conosciuto da tutti nella zona. Tutti ne parlavamo in modo positivo o la prendevano come esempio positivo e quando si rivolgevano a mia zia le si rivolgevano sempre al maschile. Quando si metteva in fila con gli uomini non era più una donna ma nell’iscrizione sulla sua tomba è riportato il suo vero nome, da donna.
Ha scelto di diventare “burrnesh” per prendersi cura di suo fratello, dopo la morte di suo padre, perché gli altri volevano impossessarsi della ricchezza. Decise di diventare “burrnesh” per proteggere la sua famiglia e diventare quello che in Albania chiamiamo il pilastro della casa.»

Albanese:

JULIANA: «Unë jam Juliana, jam 23 vjeçe e lindur në Shkodër, Shqipëri. Jurista. Unë mendoj që drejtat e grave në këto momente në Shqipëri janë më mirë se ç’kanë qenë por akoma nuk kanë arritur aty ku duhet.
Mendoj që lirine më perpara, grate dhe vajzat me perpara lirite i kane pas me të kufizuara. S’kanë pas te drejte ndoshta te dalin te pijne nje kafe me shoqërinë jo e jo që te kene shokë ose te shoqërohen me djem. Sot unë ndihem me ndryshe jam shumë e lirë, mund të marrë vendimet vetë me familjen ose duhet lëviz.
Une i marrë vendimet vetë dhe ne krahasim me periudhën e mamasë time ndoshta dhe të shoqeve mija të cilat nuk e kishin të drejtë ju kufizoheshin të drejta, nuk mund të dilni nuk mund te shkolloheshin, ju kufizoheshin të drejta dhe kjo ndoshta vjen nga familja.
Sot në Shqipëri situata e vajzave ndoshta ka ndryshuar sadopak por nëse ata zgjedhin të mos martohen ose të rrinë beqare gjithë jetën shpesh dhe paragjykohen edhe pse është zgjedhja e tyre paragjykohen.
Për shembull nëse unë do të thoja që nuk do martoheshem direkt do më quanin si halla ime burrneshë e cila s’donte të martohej dhe per arsye te saj u kthye në një burrneshë dhe paragjykimi ekziston nuk jeni aq të lira sa të bëjmë zgjedhjet e duhura si gjithmonë do paragjykohemi, por kjo s’do të thotë që ne nuk do ti bëjmë keto zgjedhje.
Në shqipëri kanë qenë disa gra që janë kthyer në burrnesha çka do të thotë burrneshë? Burrneshë është një grua e cila ka vendosur që jetën e saj ta bëj si një burrë. Të mos martohej kurrë të mos ketë asnjëherë marrëdhënie me një burrë, të kthehet në një burrë në jo kuptimin që të martohet me një grua tjetër por të jetë një burrneshë me karakteristikat e një burri dhe jetoj ashtu e vetme për gjithë jetën.
Halla ime ka qenë një burrneshë ajo u kthye për arsyet e saja për të mbrojtur familjen e saj pasi i vdiq babai, dhe forca, ajo arriti një forcë të jashtëzakonshme sa arriti që ne fis te jetë e para, perpara të gjithe burrave. Por nuk u quante një grua, ne atë kohë ishte shumë e vështirë që një grua të ishte në drejtimin e fisit por ajo ishte një burrneshë. Ishte ndryshe nga gratë e tjera te gjithë kishin përshtypje më të mira për të dhe ndjeheshin aq mirë kur ishin pranë saj sepse ishte edhe e zgjuar kishte arritur një nivel tjetër nga gratë e tjera dhe kishte një emër në atë zonë. Cdokush përmendë emrin e saj në një formë të mirë ose e merrnin si shembull për të mirë. Dhe kur hallës i drejtoheshin asaj i drejtohen gjithmonë me termin ai, dhe ajo ulej në rradhë me burrat nuk ishte më një grua por në momentin që ajo vdes dhe në shkrimet tek varri i vendoset emri i saj i vërtetëemri i një femre.
Ajo zgjodhi të bëhej burrneshë që të kujdeset për vëllain e saj pasi i ati kishte vdekur dhe të tjerë donin të rrëmbenin pasurinë. Vendosi që të kthehej në një burrneshë të ruajë familjen e saj dhe të bëhet ne e quajmë ne Shqipëri burri shtylla e shtëpisë dhe të bëhej shtylla e shpisë.»

Vuoi ascoltare e leggere altre testimonianze? Sostieni l’archivio vivo di Lunàdigas!